MURDER SCENE 1910 : ຮູບຖ່າຍຈາກເຫດການຂ້າຕະກຳໃນ ມະຫານະຄອນ “ນິວຢອກ” ທີ່ຢ້ຳເຕືອນວ່າທຸກພື້ນທີ່ລ້ວນມີເລື້ອງລາວ

1

ສະໄຫມຈັກກະພັດ “ຈັດສຕິນຽນທີ່ 1 (Justinian I)” ແຫ່ງ “ໄບເຊັນທຽມ (Byzantium)” ໃນຊ່ວງສັດຕະວັດທີ່ 6 ເກີດໂຣກລະບາດຮ້າຍແຮງແຜ່ລາມໄປທົ່ວ ເຊື້ອຮ້າຍຂ່າຄົນຕາຍໄປ 30-50ລ້ານຄົນ ອາດຈະນັບໄດ້ເຄິ່ງໜຶ່ງຂອງປະຊາກອນໂລກໃນຂະຫນາດນັ້ນ ລະຫວ່າງນັ້ນ ອານາຈັກກໍ່ອອ່ນແອລົງເລື້ອຍໆ ອາລິຍະທຳອື່ນໆໃນຕະວັນອອກກາງ ອາຟິຮກາເໜືອ ແລະບາງສ່ວນຂອງອາຊີຄ່ອຍໆ ຍືດພື້ນທີ່ຄືນ ຈັກກະພັດ “ຈັດສຕິນຽນ” ພະຍາຍາມຮວມດິນແດນເຫລົ່ານັ້ນເຂົ້າມາໃນອານາຈັກໂລມັນອີກ ແຕ່ບໍ່ສຳເລັດ ແລະອານາຈັກໂລມັນກໍ່ບໍ່ເຄີຍລວມກັນໄດ້ອີກເລີຍ ຫລັງຈາກນັ້ນຢຸດມືດອັນແສນຍາວນານກໍ່ເລີ່ມຂື້ນ.

ອ້າງອິງຮູບ https://mcdreeamiemusings.com/blog/2019/4/3/the-first-great-plague-the-plague-of-justinian

2

ຄສ 1347-1351 ເກີດໂຣກລະບາດໄປທົ່ວທະວີບເອີຮົບ ຂ່າຊີວິດຄົນໄປບໍ່ຕໍ່າກວ່າ 25 ລ້ານຄົນ ຕ້ອງໃຊ້ເວລາອີກກວ່າປະມານ 200 ປີປະຊາກອນເອີຮົບຈິ່ງຈະກັບໄປເທົ່າຕອນກ່ອນປີ 1347 ການລະບາດເທື່ອນີ້ຮູ້ຈັກກັນໃນນາມ “Black Death” ເປັນຈຸດເລີ່ມຕົ້ນຂອງການລົ່ມສະລາຍຂອງລະບົບທາດຕິດທີ່ດິນໃນບາງດິນແດນ ເພາະຄົນຕາຍໄປຫຼາຍ ຄົນທີ່ເຫລືອລອດ ຈຶງມີຄວາມເປັນຢູ່ທີ່ດີຂື້ນ ຄົນງານມີໂອກາດໃນການງານທີ່ດີຂື້ນ ເກີດການຂັບເຄືອນທາງສັງຄົມ ແຖມຍັງມີການໃຫ້ພັກຊໍາລະໜີ້ຊ່ວງສັ້ນໆ ໃຫ້ອີກດ້ວຍ.

ອ້າງອິງຮູບhttps://www.tellerreport.com/news/2020-03-10---from-the-black-death-to-the-corona-virus----10-epidemics-that-changed-the-course-of-human-history-.SyvV-DrHL.html

3

ສັັດຕະວັດທີ່ 15-17 ເມື່ອຄົນອັດສປາຍ(ສະເປນ) ຢຽບແຜ່ນດີນອາເມລີກາ ພວກເຂົານຳພາໂລກລະບາດຮຸນແຮງໄປດ້ວຍ ເຈົ້າຖິ່ນພື້ນເມືອງທີ່ບໍ່ມີພູມຄຸນກັນໂຣກສັງເວີຍຊີວິດໄປເຖິງ 20 ລ້ານຄົນ ຫຼື 90% ຂອງປະຊາກອນ ຊາວເອີຮົບຈຶ່ງບຸກຄອບຄອງດິນແດນໃນອາເມລີກາສໍາເລັດ ປຽນໃບໜ້າໂລກໄປຈາກເດີມ ນີ້ຄືປັດໄຈສຳຄັນທີ່ເຮັດໃຫ້ເອີຮົບຂຶ້ນມາຄອງເສດຖະກິດໂລກດ້ວຍອຳນາດຂອງເງິນແລະທອງຈາກດິນແດນອາເມລີກາໃຕ້ ເປັນປັດໄຈສຳຄັນຂອງຈຸດປ່ຽນໃຫ້ໂລກກາຍເປັນທຶນນິຍົມ.

ອ້າງອິງຮູບ https://www.npr.org/sections/goatsandsoda/2016/08/28/491471697/yellow-fever-timeline-the-history-of-a-long-misunderstood-disease

4

H1N1 ຫຼື ໄຂຫວັດສະເປນ ໃນຊ່ວງປີ 1918-1919 ແຜ່ກະຈາຍໄປຍັງຜູ້ຄົນຕິດເຊື້ອເຖິງ 500ລ້ານຄົນ ໜຶ່ງໃນສາມຂອງປະຊາກອນໂລກ ມີຄົນຕາຍຈາກໂຣກນີ້ເຖິງ 50ລ້ານຄົນທົ່ວໂລກ ການເກີດໂຣກລະບາດລະຫວ່າງສົງຄາມໂລກຄັ້ງທີ່ໜຶ່ງ ເຮັດໃຫ້ການຈັດການແລະຮ່ວມມືດ້ານສາທາລະນະສຸກຕໍ່ຫຼາຍ ຈຶ່ງສົ່ງຜົນກວ່າງແລະຮ້າຍແຮງຜົນກະທົບຈາກການສູນເສຍໃຫຍ່ເທື່ອນີ້ຄືການເຮັດວິໄຈສຶກສາເພື່ອປ້ອງກັນການແຜ່ລະບາດບໍ່ໃຫ້ເກີດຄວາມເສຍຫາຍແບບນີ້ອີກ.

ອ້າງອິງຮູບ https://th.wikipedia.org

5

ປີ 1968, 50 ປີຫລັງໄຂຫວັດສະເປນ ໄຂຫວັດຮ່ອງກົງ ຫຼື H3N2 ມີຜູ້ຕິດເຊື້ອຫ້າແສນຄົນນັບຈາກສອງອາທິດທີ່ຜູ້ຕິດເຊື້ອຜູ້ທໍາອິດຕວດພົບເຊື້ອທີ່ຮ່ອງກົງ ມີຄົນຕາຍປະມານລ້ານຄົນວ່າກັນວ່າເປັນເຊື້ອທີພັດທະນາຕົວເອງຂື້ນມາຈາກໄຂຫວັດອາຊີໃນປີ 1957 ໂດຍໃຊ້ເວລາສີບປີເພື່ອອອກອາລະວາດກັບມະນຸດອີກຄັ້ງ ຫລັງການລະບາດເທື່ອນີ້ ສາທາລະນະສຸກໂລກຈຶ່ງໃຫ້ຄວາມສຳຄັນກັບວັກຊີນປ້ອງກັນໂຣກລະບາດບໍ່ໃຫ້ເກີດອີກໃນອານາຄົດ

ອ້າງອິງຮູບ http://aec10news.com/?p=14770

6

ໂຣກເອດເກີດຂື້ນໃນປີ 1981 ຕອນທຳອິດເປັນໂຣກຮຸນແຮງທີ່ເຮັດໃຫ້ຄົນລັງກຽດກັນ ທຸກວັນນີ້ເຖິງຄວາມຮູ້ສຶກນັ້ນລົດລົງແລ້ວ ແຕ່ເອດຍັງຄົງຂ່າຊີວິດມະນຸດຢູ່ທຸກມື້ ຈົນເຖິງວັນນີ້ມີຄົນຕິດເຊື່ອເອດ 75 ລ້ານຄົນ 32 ລ້ານຄົນຕາຍເພາະເຊື້ອ HIV ເມືອມີກະແສລັງກຽດ ຄົນຮັກເພດດຽວກັນ ຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ອົງກອນ LGBTQ ທົ່ວໂລກສົ່ງສຽງແລະຂັບເຄືອນເພື່ອຕອບໂຕ້ຈົນເຂັ່ມແຂງກັນຫຼາຍຂື້ນລະຫວ່າງຊຸມປີ 1990

ອ້າງອິງຮູບ https://in.askmen.com/news-1/1120396/article/the-lgbtq-community-in-india-can-now-live-in-peace

7

ຊາສເກີດຈາກເຊື້ອໂຄໂລນ່າໄວຣັດໃນປີ 2002 ເລີ່ມຈາກ ມົນທົນກວາງຕຸ້ງແຜ່ກະຈາຍໄປ 26 ປະເທດ ຕີດເຊື້ອ 8,000 ຄົນ ຕາຍ 774 ຄົນ ນັກວິທະຍາສາດພົບວ່າ 86.9% ຂອງສານພັນທຸກຳຂອງ COVID-19 ຄ້າຍກັບ SARS, ຊາສ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແຫ່ງຕະໜັກແລະລະວັງການແຜ່ລະບາດດ້ວຍການໃສ່ໜ້າກາກ ຈົນກາຍມາເປັນພາບຕິດຕາ

ອ້າງອິງຮູບ https://mynorthwest.com/1745843/ross-sars-outbreak-coronavirus/?

8

ໄຂ່ຫວັດໝູ H1N1  ເກີດໃນປີ 2009 ມີຜູ້ຕິດເຊື້ອ 60 ລ້ານຄົນ ຄົນຕາຍ 150,000-575,000 ຄົນ ເກີດຈາກໝູຕິດມາທີ່ຄົນ ຄວາມແປກຂອງມັນຄື ໂຣກນີ້ເຮັດໃຫ້ຄົນທີ່ອາຍຸຕໍ່າກວ່າ 65 ປີຕາຍເປັນສ່ວນຫຼາຍ ທັ້ງທີປົກກະຕິໂຣກລະບາດຈະຕິດກັບຄົນສູງອາຍຸໄດ້ຫຼາຍກວ່າ ການຕິດເຊື່ອແຜ່ລາມຄ້າຍຄໍາເຕືອນໃຫ້ມະນຸດຕ້ອງຫາທາງປ້ອງກັນໂຣກລະບາດໃຫ້ດີກວ່າທີ່ເປັນຢູ່.

https://www.thairath.co.th/lifestyle/life/1042212

9

ອີໂບລ່າຄືຊື່ແມ່ນ້ຳໃກ້ຈຸດຕັ້ງຕົ້ນການແຜ່ລະບາດໃນປະເທດກິນີ ປີ 2014 ອີໂບລ່າບໍ່ໄດ້ແຜ່ໄປຫຼາຍປະເທດ ມີຜູ້ຕິດເຊື້ອ 28,600 ຄົນ ເສຍຊີວິດ 11,325 ຄົນ

ອ້າງອິງຮູບ https://www.clickgratis.com.br/saude/medicos-sem-fronteiras-surto-do-virus-ebola-na-africa-esta-fora-de-controle/

10

COVID-19 ຊື່ງຕົວເລກຜູ້ຕິດເຊື້ອແລະເສຍຊີວິດຍັງບໍ່ຢຸດ ເຖິງແມ່ນວ່າໃນປັດຈຸບັນ(12/03/2020), ປະເທດລາວຈະຍັງບໍ່ມີການປະກາດພົບຜູ້ຕິດເຊື້ອຢ່າງເປັນທາງການ. ແຕ່ມີການປະມານການວ່າອາດມີຜູ້ຕິດເຊື້ອໄດ້ເຖິງ 40% - 70% ຂອງປະຊາກອນທົ່ວໂລກ ມະຫາວິທະຍາໄລຂອງອົດສຕາລີປະເມີນວ່າມັນອາດຂ່າຊີວິດຄົນຈໍານວນຫລັກລ້ານ ແລະທຸບ GDP ໂລກລົງ 2.4 ລ້ານລ້ານໂດລາ ແລະແນ່ນອນ, ຍັງບໍ່ມີຈຸດສີ່ນສຸດທ້າຍຂອງໂຣກນີ້ວ່າມັນຈະນໍາໄປສູ້ຄວາມປຽນແປງຫຍັງແດ່ໃນໂລກແລະສັງຄົມມະນຸດ.

...

credit : https://www.businessinsider.com/pandemics-that-changed-the-course-of-human-history-coronavirus-flu-aids-plague?fbclid=IwAR1dWUnS8XQhDYYXYRcrKFDmrSCNYW30YJ_Guj5A29YxJZYVk6gzl-YR5_8#ebola-2014-2016-10